អំពីជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សី
ជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សី ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជាជំងឺផ្តាសាយបក្សី គឺជាជំងឺឆ្លងមួយដែលបណ្តាលមកពីពូជវីរុសផ្តាសាយ។ ពូជវីរុសទាំងនេះគឺស្រដៀងគ្នាទៅនឹងវីរុសដែលបង្កជំងឺគ្រុនផ្តាសាយ (គ្រុនផ្តាសាយ) ចំពោះមនុស្សដែរ។
ពូជវីរុសនេះមួយចំនួនមិនបង្កឱ្យមានជំងឺ ឬជំងឺស្រាលចំពោះសត្វស្លាបទេ ខណៈពេលដែលពូជផ្សេងទៀតបណ្តាលឱ្យមានជំងឺធ្ងន់ធ្ងរ ឬស្លាប់។ ខណៈពេលដែលសត្វស្លាប រួមទាំងសត្វស្លាបព្រៃ និងបសុបក្សីភាគច្រើនត្រូវបានរងផលប៉ះពាល់ ពូជវីរុសមួយចំនួនក៏អាចឆ្លងដល់ថនិកសត្វដូចជាសត្វព្រៃ សត្វពាហនៈ និងសត្វចិញ្ចឹមផងដែរ។
មានពូជវីរុសនៃជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សី (H5N1 clade 2.3.4.4b) ឆ្លងខ្លាំងដែលបានរីករាលដាលយ៉ាងលឿននៅក្នុងចំណោមបក្សី និងថនិកសត្វនៅទូទាំងភាគច្រើននៃពិភពលោក។
វាកម្រចម្លងទៅមនុស្សណាស់។
រោគសញ្ញានានានៃជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សីក្នុងមនុស្ស
ការឆ្លងមេរោគជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សីមិនបង្កឱ្យមានរោគសញ្ញាណាមួយ ឬរោគសញ្ញាស្រាលទេ ប៉ុន្តែយូរៗម្ដងអាចបង្កឱ្យមានរោគសញ្ញាធ្ងន់ធ្ងរ។ នៅពេលដែលរោគសញ្ញាកើតឡើង វាស្រដៀងនឹងជំងឺគ្រុនផ្តាសាយតាមរដូវដែរ ហើយរួមមាន៖
- គ្រុនក្តៅ
- ក្អក
- ឈឺបំពង់ក
- ហៀរសម្បោរ
- ភ្នែកក្រហមឈឺ (ជំងឺភ្នែកក្រហម)
- ឈឺសាច់ដុំ
- ឈឺក្បាល
- អស់កម្លាំង
- ដង្ហើមខ្លី
- ចង្អោរ ក្អួត ឬជំងឺរាគរូស។
ចំពោះមនុស្ស ជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សី H5N1 អាចបណ្តាលឱ្យមានរោគសញ្ញាស្រាល ទៅធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំង។ ជួនកាលវាអាចបណ្តាលឱ្យស្លាប់។
រោគសញ្ញាជាធម្មតាលេចឡើងរវាង 2 ទៅ 10 ថ្ងៃបន្ទាប់ពីការប៉ះពាល់។
សូមទៅជួបវេជ្ជបណ្ឌិតរបស់អ្នក ប្រសិនបើអ្នកកើតមានរោគសញ្ញានានាដូចគ្រុនផ្តាសាយ បន្ទាប់ពីទើបតែត្រឡប់មកពីប្រទេស ឬតំបន់ដែលមានការផ្ទុះរាតត្បាតនៃជំងឺគ្រុន ផ្តាសាយបក្សី ឬបន្ទាប់ពីមានទំនាក់ទំនង ជិតស្និទ្ឋជាមួយសត្វស្លាប ឬសត្វឈឺ ឬសត្វងាប់។
ផលវិបាកនានា
ការឆ្លងជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សីធ្ងន់ធ្ងរអាចនាំឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរសរសៃប្រសាទ រលាកសួត (ការឆ្លងរោគសួត) ជំងឺរលាកខួរក្បាល (ការរលាកខួរក្បាល) ឬស្លាប់។
របៀបដែលជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សីឆ្លងរាលដាល
ជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សីភាគច្រើនឆ្លងរាលដាលរវាងសត្វស្លាប។ ជួនកាល វាអាចឆ្លងរាលដាលពីសត្វស្លាបទៅសត្វដទៃទៀត ហើយកម្រនឹងឆ្លងរាលដាលដល់មនុស្សណាស់។ ជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សីកម្រនឹងឆ្លងរាលដាលពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សណាស់។
មនុស្សអាចឆ្លងរោគ ប្រសិនបើពួកគេ៖
- មានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយសត្វស្លាប និងសត្វដទៃទៀតដែលឆ្លងមេរោគ ឬទឹករំអិលផ្លូវដង្ហើម លាមក (លាមកសត្វ) និងសារធាតុរាវពីរាងកាយផ្សេងទៀតរបស់វា
- ស្រូបចូលធូលី ឬដំណក់តូចៗដែលមានមេរោគ។
ហានិភ័យនៃការកើតជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សីពីសាច់មាន់ និងស៊ុតដែលចម្អិនត្រឹមត្រូវគឺមានកម្រិតទាបណាស់។ តែងតែចម្អិនសាច់មាន់ និងស៊ុតឱ្យបានហ្មត់ចត់ និងកាន់សាច់បសុបក្សីឆៅដោយសុវត្ថិភាព។
នរណាខ្លះដែលមានហានិភ័យ
មនុស្សភាគច្រើនមិនមានហានិភ័យនៃជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សីទេ។
អ្នកដែលមានហានិភ័យខ្ពស់នៃការកើតជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សី រួមមានអ្នកដែល៖
- ធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសដែលមានការផ្ទុះរាតត្បាតនៃជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សី និងមានទំនាក់ទំនងជាមួយសត្វស្លាបឈឺ ឬសត្វដទៃទៀត
- មានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយសត្វស្លាប (និងទឹករំអិលតាមផ្លូវដង្ហើម លាមក (លាមកសត្វ) ឬសារធាតុរាវរាងកាយផ្សេងទៀត) ដូចជាបុគ្គលិកធ្វើការជាមួយបសុបក្សី ឬសត្វព្រៃ។
ការទប់ស្កាត់
អ្វីខ្លះដែលត្រូវធ្វើប្រសិនបើអ្នករកឃើញសត្វស្លាបឈឺ ឬងាប់
ជាទូទៅ មនុស្សគួរតែជៀសវាងការប៉ះពាល់ជាមួយសត្វឈឺ ឬងាប់ ប្រសិនបើអាចធ្វើទៅបាន។ ប្រសិនបើអ្នករកឃើញសត្វស្លាប ឬសត្វឈឺ ឬងាប់ច្រើនក្បាល អ្នកគួរតែ៖
- ជៀសវាងការប៉ះពាល់
- កត់ត្រានូវអ្វីដែលអ្នកឃើញ (ដោយថតរូប ឬវីដេអូសត្វ និងទីតាំងរបស់អ្នក)
- រាយការណ៍រឿងនេះទៅក្រសួងថាមពល បរិស្ថាន និងសកម្មភាពអាកាសធាតុ ឬបណ្ដាញទូរសព្ទទាន់ហេតុការណ៍ស្តីពីជំងឺអាសន្នរោគសត្វក្នុងគ្រាអាសន្ន តាមលេខ 1800 675 888 (24/7)។
ការចាក់ថ្នាំបង្ការជំងឺគ្រុនផ្តាសាយតាមរដូវរបស់អ្នកត្រូវបានណែនាំយ៉ាងខ្លាំង។ វាកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការឈឺធ្ងន់ធ្ងរ ប្រសិនបើអ្នកប៉ះពាល់នឹងជំងឺគ្រុនផ្តាសាយតាមរដូវ និងជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សីក្នុងពេលតែមួយ។ វាក៏កាត់បន្ថយឱកាសនៃពូជវីរុសជំងឺគ្រុនផ្តាសាយលាយបញ្ចូលគ្នាដើម្បីបង្កើតជាវីរុសថ្មីផងដែរ។
ដំបូន្មានសម្រាប់អ្នកធ្វើដំណើរ
ប្រសិនបើអ្នកកំពុងធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេស ឬតំបន់ដែលមានការផ្ទុះរាតត្បាតនៃជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សី អ្នកគួរតែអនុវត្តតាមជំហានដូចខាងក្រោមដើម្បីទប់ស្កាត់ការឆ្លងរោគ៖
- ជៀសវាងសត្វស្លាបព្រៃ និងសត្វដទៃទៀត កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមសត្វ និងទីផ្សារសត្វរស់ 'សើមស្រស់ៗ'
- លាងដៃរបស់អ្នកជាមួយសាប៊ូ និងទឹកបន្ទាប់ពីប៉ះពាល់សាច់បក្សីឆៅ និងស៊ុត ហើយជៀសវាងការប៉ះភ្នែក ច្រមុះ ឬមាត់របស់អ្នកបន្ទាប់ពីប៉ះផលិតផលទាំងនេះ
- លាងសម្អាតគ្រឿងឧបករណ៍ផ្ទះបាយទាំងអស់ និងសម្អាតផ្ទៃចម្អិនអាហារបន្ទាប់ពីរៀបចំបក្សីឆៅ
- ត្រូវប្រាកដថាសាច់បក្សី និងស៊ុតត្រូវបានចម្អិនឱ្យឆ្អិនល្អមុនពេលបរិភោគ
- កុំផឹក ឬបរិភោគទឹកដោះគោឆៅ ដែលមិនទាន់បានសម្លាប់មេរោគ ឬផលិតផលទឹកដោះគោ។
មុនពេលធ្វើដំណើរ សូមពិនិត្យមើលដំបូន្មានសុខភាពជាប្រចាំនៅលើ Smartraveller។
ដំបូន្មានសម្រាប់បុគ្គលិកធ្វើការ
អ្នកដែលធ្វើការនៅកន្លែងដែលមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយបសុបក្សី ឬសត្វស្លាបឈឺ និងសត្វដទៃទៀតគួរតែអនុវត្តតាមជំហានសមស្របនានាដើម្បីជៀសវាងការឆ្លងរោគ។ នេះរួមបញ្ចូលទាំងការអនុវត្តអនាម័យល្អ និងការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ការពារផ្ទាល់ខ្លួន ដូចជាម៉ាស់ការពារផ្លូវដង្ហើម P2/N95 វ៉ែនតាការពារភ្នែក ស្រោមដៃ និងសម្លៀកបំពាក់ការពារ។
បុគ្គលិធ្វើការក៏ត្រូវបានណែនាំយ៉ាងមុតមាំ ឱ្យចាក់វ៉ាក់សាំងការពារជំងឺគ្រុនផ្តាសាយតាមរដូវជារៀងរាល់ឆ្នាំផងដែរ។
របៀបធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សី
ជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សីត្រូវបានធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យដោយការធ្វើតេស្តសំឡីដែលយកចេញពីច្រមុះ និងបំពង់ក។
អ្នកគួរតែទៅជួបវេជ្ជបណ្ឌិតរបស់អ្នក ប្រសិនបើអ្នកមានរោគសញ្ញានានាដូចជំងឺគ្រុនផ្តាសាយ ហើយធ្លាប់មានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយសត្វស្លាបឈឺ ឬសត្វដទៃទៀត ឬបានវិលត្រឡប់មកពីប្រទេស ឬតំបន់ដែលមានការផ្ទុះរាតត្បាតនៃជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សី។
ជូនដំណឹងដល់ពួកគេអំពីការប៉ះពាល់ណាមួយដែលអាចកើតមានជាមួយជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សី។ ត្រូវប្រាកដថាហៅទូរសព្ទទៅមុន ហើយពាក់ម៉ាស់ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការឆ្លងរាលដាលមេរោគ។
វិធីព្យាបាលជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សី
ថ្នាំប្រឆាំងវីរុសដែលប្រើសម្រាប់ព្យាបាលជំងឺគ្រុនផ្តាសាយតាមរដូវក៏មានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សី និងជួយទប់ស្កាត់ជំងឺធ្ងន់ធ្ងរផងដែរ។
ប្រសិនបើអ្នកធ្លាប់បានប៉ះពាល់នឹងជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សី
ប្រសិនបើអ្នកមានជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សី
ប្រសិនបើអ្នកត្រូវបានធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យថាមានជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សី អ្នកនឹងត្រូវបានដាក់ឱ្យនៅដាច់ដោយឡែកដើម្បីបញ្ឈប់កុំឱ្យវាឆ្លងរាលដាល។ ប្រសិនបើអ្នកត្រូវការការថែទាំនៅមន្ទីរពេទ្យ អ្នកនឹងត្រូវបានព្យាបាលនៅក្រោមវិធានការបង្ការការឆ្លងរោគ។
អង្គភាពសុខភាពសាធារណៈតាមមូលដ្ឋាន ធ្វើការជាមួយមនុស្សដែលត្រូវបានធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យថាមានជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សី វេជ្ជបណ្ឌិតរបស់ពួកគេ និងមន្ទីរពិសោធន៍ ដើម្បីស៊ើបអង្កេត និងឆ្លើយតបទៅនឹងហានិភ័យដែលអាចកើតមាននៃជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សីនៅក្នុងសហគមន៍។
ប្រសិនបើអ្នកនៅជិតសត្វស្លាប ឬសត្វដែលឆ្លងរោគ
ប្រសិនបើអ្នកបានប៉ះពាល់នឹងជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សី អ្នកនឹងទទួលបានព័ត៌មានអំពីរោគសញ្ញានានាដែលត្រូវតាមដាន។ ប្រសិនបើអ្នកមានរោគសញ្ញា សូមស្នាក់នៅផ្ទះ ហើយចាកចេញទៅធ្វើតេស្តតែប៉ុណ្ណោះ។
មនុស្សមួយចំនួនអាចត្រូវបានណែនាំឱ្យពិសាថ្នាំប្រឆាំងវីរុសដើម្បីការពារជំងឺធ្ងន់ធ្ងរ។
អង្គភាពសុខភាពសាធារណៈតាមមូលដ្ឋានផ្តល់ព័ត៌មាន និងតាមដានអ្នកដែលបានរងការប៉ះពាល់។
ជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សីក្នុងចំណោមសត្វនានា
កសិកម្មរដ្ឋវិថូរៀ (Agriculture Victoria) គឺជាអាជ្ញាធរត្រួតពិនិត្យសុខភាពសត្វ ដែលស៊ើបអង្កេត និងឆ្លើយតបទៅនឹងការផ្ទុះរាតត្បាតនៃជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សីក្នុងចំណោមសត្វនានា (ឧទាហរណ៍) នៅកសិដ្ឋានបសុបក្សី។
នៅពេលដែលមានការផ្ទុះរាតត្បាតនៃជំងឺគ្រុនផ្តាសាយបក្សីនៅរដ្ឋវិចថូរៀ មនុស្សដែលអាចបានប៉ះពាល់នឹងសត្វស្លាបដែលឆ្លងរោគ ត្រូវបានតាមដានដោយអង្គភាពសុខភាពសាធារណៈតាមមូលដ្ឋាន។
កន្លែងដែលត្រូវទទួលបានជំនួយ
